Temel Analiz
Temel analiz, bir şirketin içsel değerini finansal tablolar, sektör konumu, yönetim kalitesi ve makroekonomik ortam aracılığıyla belirlemeyi amaçlayan metodolojik yaklaşımdır. Uzun vadeli yatırımcılar için piyasa fiyatı ile gerçek değer arasındaki sapmaları tespit etmek birincil hedef olarak öne çıkar.
Temel Değerleme Rasyoları
| Rasyo | Formül | BİST Ortalaması | Yorum |
|---|---|---|---|
| F/K (P/E) | Hisse Fiyatı / HBK | 8-12× | Düşük F/K = ucuz sinyal (tek başına yeterli değil) |
| F/DD (P/B) | Piyasa Değeri / Defter Değeri | 1.4-2.1× | 1'in altı teorik olarak defter değerinin altında |
| PD/FAVÖK | Piyasa Değeri / FAVÖK | 5-9× | Borç yapısından bağımsız karşılaştırma sağlar |
| Temettü Verimi | Temettü / Hisse Fiyatı × 100 | %3-7 | Yüksek verim pasif gelir odaklı yatırımcı için |
| Cari Oran | Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Borçlar | 1.2-1.8× | 1'in altı likidite riski sinyali verir |
Finansal Tablo Analizi
Gelir Tablosu İncelemesi
Bir şirketin gelir tablosunu analiz ederken dikkat edilmesi gereken başlıca kalemler şunlardır:
- Net satışlar büyüme hızı: Enflasyonun üzerinde büyüme, gerçek pazar payı kazanımına işaret eder.
- Brüt kâr marjı eğilimi: Daralan marj, maliyet baskısı veya fiyatlama gücü kaybı anlamına gelebilir.
- FAVÖK marjı tutarlılığı: Çeyrekten çeyreğe FAVÖK marjı sapmaları, operasyonel kırılganlık göstergesi olabilir.
- Yinelemeyen gelir/giderler: Tek seferlik kalemler normalize edilmeden F/K karşılaştırması yanıltıcı olur.
Bilanço Sağlığı
Bilanço analizi, şirketin finansal dayanıklılığını ölçmeye yarar. Türkiye gibi yüksek enflasyonlu ve yüksek faizli ortamlarda borç yapısı kritik önem taşır:
- Net borç / FAVÖK oranı: 3× altı genel olarak yönetilebilir kabul edilir; 5× üzeri dikkat gerektirir.
- Döviz borç riski: Dövizli borcun TL gelirlerine oranı, kur riski değerlendirmesinde temel metriktir.
- İşletme sermayesi döngüsü: Nakit dönüşüm günleri uzuyorsa alacak/stok yönetiminde sorun olabilir.
Teknik Analiz Temelleri
Teknik analiz, hisse fiyatı ve hacim verilerinden gelecekteki fiyat hareketini tahmin etmeye çalışan yaklaşımdır. Temel analizin tamamlayıcısı olarak kullanıldığında en etkin sonuçları verir.
Yaygın Kullanılan İndikatörler
- Hareketli Ortalamalar (MA): 50 günlük ve 200 günlük MA'ların kesişimleri (Altın Çapraz / Ölüm Çaprazı) trend değişimi sinyali olarak yorumlanır.
- RSI (Göreceli Güç Endeksi): 70 üzeri aşırı alım, 30 altı aşırı satım bölgesi olarak kabul edilir.
- MACD: Momentum ve trend yönünü ölçer; sinyal çizgisi kesişimleri alım-satım sinyali olarak kullanılır.
- Bollinger Bantları: Volatilite ölçüm aracı; bant genişlemesi ve daralması piyasa koşullarını gösterir.
- Hacim Analizi: Fiyat hareketini doğrulayan ya da sorgulayan en önemli tamamlayıcı göstergedir.
Analitik Not: BİST'te kısa vadeli teknik sinyaller, kurumsal işlem yoğunluğunun görece düşüklüğü ve spekülatif katılımın yüksekliği nedeniyle diğer gelişmekte olan piyasalara kıyasla farklı dinamikler sergileyebilir. Teknik analizi mutlaka temel analiz ve piyasa bağlamıyla birlikte değerlendirin.
Sektör Analizi
Bireysel hisse seçiminden önce sektörel dinamiklerin değerlendirilmesi, makro düzey risklerin yönetilmesine yardımcı olur. BİST'teki başlıca sektörlerin 2024 profili:
| Sektör | 2024 YBB Getiri | Ortalama F/K | Risk Profili |
|---|---|---|---|
| Bankacılık | +28.4% | 5.2× | Faiz duyarlı / Orta |
| Teknoloji | +41.7% | 18.3× | Yüksek büyüme / Yüksek |
| Savunma Sanayi | +56.2% | 22.1× | Düzenleyici / Orta-Yüksek |
| Perakende | +19.3% | 9.8× | Tüketici duyarlı / Orta |
| İnşaat / GYO | +7.2% | 6.4× | Faiz & Kira duyarlı |
| Enerji | -3.8% | 7.1× | Emtia & Düzenleyici |
Önemli Uyarı: Bu içerik yalnızca eğitim amaçlıdır. Hisse senedi yatırımı önemli riskler taşır. Yatırım kararlarınız için SPK lisanslı bir yatırım danışmanına başvurmanızı tavsiye ederiz.